BrowseAtWork.com:   [ UP ]   [Manage cookies]

Partij van de Arbeid (Nederland)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

(Doorverwezen vanaf PvdA)
Ga naar: navigatie, zoeken
Partij van de Arbeid
Partijvoorzitter Lilianne Ploumen
Partijleider Wouter Bos
Fractieleider Eerste Kamer Han Noten
Fractieleider Tweede Kamer Mariëtte Hamer
Delegatieleider Europees Parlement Ieke van den Burg
Zetels in de Eerste Kamer
Zetels in de Tweede Kamer
Zetels in het Europees Parlement
Fusie van SDAP, VDB en CDU
Oprichting 9 februari 1946
Richting Centrum-links
Ideologie Sociaaldemocratie
Jongerenorganisatie Jonge Socialisten
Wetenschappelijk Bureau WBS
Europese fractie PES
Europese organisatie PES
Internationale organisatie SI
Website www.pvda.nl

De Partij van de Arbeid (PvdA) is een Nederlandse politieke partij van sociaaldemocratische signatuur. Sinds de oprichting op 9 februari 1946 is de partij onafgebroken vertegenwoordigd geweest in de Eerste en de Tweede Kamer.

De partij heeft in haar geschiedenis meermalen regeringsverantwoordelijkheid gedragen. De langste (onafgebroken) periode was van 1989 tot 2002, vanaf het derde kabinet-Lubbers tot en met het tweede kabinet-Kok. De partij maakt deel uit van het vierde kabinet-Balkenende.

De partijleider is sinds november 2002 Wouter Bos. Op 25 september 2007 werd Lilianne Ploumen gekozen als partijvoorzitter.

Inhoud

[bewerk] Signatuur

De PvdA is een sociaaldemocratische politieke partij.

Op het partijcongres van 29 januari 2005 werd een 'beginselmanifest' aangenomen. Daarmee nam de partij afscheid van het oude beginselprogramma van 1977, waarin de nationalisatie van belangrijke industrieën, banken en verzekeringsmaatschappijen werd bepleit. Het nieuwe 'beginselmanifest' spreekt van het recht op 'de zekerheid van een fatsoenlijk bestaan', waardoor iedereen 'volwaardig aan de samenleving kan deelnemen'.

[bewerk] De geschiedenis van de Partij van de Arbeid

[bewerk] Oprichting

De Partij van de Arbeid werd op 9 februari 1946 opgericht als voortzetting van de vooroorlogse Sociaal Democratische Arbeiders Partij (SDAP), de Vrijzinnig Democratische Bond (VDB) en de Christelijk-Democratische Unie (CDU). De PvdA wilde een 'doorbraakpartij' zijn, een gedachte die tijdens de Tweede Wereldoorlog is gevormd. Liberalen, sociaaldemocraten en christendemocraten, die in het verzet tegen de Duitse bezetting hadden samengewerkt, wilden één partij vormen en niet onderling strijd leveren. In de praktijk bleek de PvdA echter te links voor veel van de voormalige leden van de VDB, met als gevolg de oprichting van de VVD in 1948.

Een aantal ontevreden SDAP'ers richtte als reactie op de vorming van de PvdA de Oude SDAP (OSDAP) op, die echter begin jaren '50 weer ter ziele ging.

[bewerk] 1946 - 1965

In de periode 1946 tot en met 1958 vormde de PvdA samen met de KVP de zogenaamde 'brede-basiskabinetten' (rooms-rode coalitie). Vanaf 1948 bekleedde de sociaaldemocraat Willem Drees het premierschap. De kabinetten onder zijn leiding legden de basis voor de sociale voorzieningen van de verzorgingsstaat.

Na 1958 kwam de PvdA tot de vorming van het kabinet-Cals in 1965 in de oppositie terecht. Deze periode werd gekenmerkt door een terugloop in kiezers voor de partij.

[bewerk] 1965 - 1989

Vanaf 1965 probeerde de beweging Nieuw Links de koers en de organisatie van de partij te wijzigen. Jongeren en vrouwen kregen een grotere rol in de organisatie en er kwam meer aandacht voor thema's als milieubescherming, feminisme en solidariteit met de Derde Wereld. De vernieuwing was tegen het zere been van een aantal prominenten, waaronder Willem Drees jr. die in 1970 DS'70 oprichtte.

Vanaf 1970 werd al nauw samengewerkt met de progressieve partijen PPR en D66. De samenwerking was de basis voor een gezamenlijk verkiezingsprogramma in 1972, onder de naam Keerpunt '72. De drie partijen vormden vervolgens samen met ARP en KVP het kabinet-Den Uyl. Na de verkiezingen van 1977 kwam de PvdA ondanks een winst van tien zetels echter weer in de oppositie terecht. In 1981 werd met CDA en D66 het tweede kabinet-Van Agt gevormd, maar dit was geen lang leven beschoren. Tot 1989 maakte de PvdA daarna geen deel uit van de regering. In 1986 werd Joop den Uyl opgevolgd door oud-FNV-voorzitter Wim Kok als politiek leider.

[bewerk] 1989 - 2002

Na de verkiezingen in september 1989 trad de PvdA toe tot het derde kabinet Lubbers. Maatregelen om de WAO aan te pakken leidden in de zomer van 1991 tot een interne crisis, waarna partijvoorzitter Marjanne Sint opstapte. Ze werd opgevolgd door Felix Rottenberg.

In 1994 leed de PvdA een verkiezingsnederlaag, maar werd ze tot ieders verrassing wel de grootste partij. Het kabinet-Kok I van PvdA, VVD en D66 was het eerste kabinet sinds de invoering van het algemeen kiesrecht zonder confessionele partijen. De sociaal-liberale koers stond internationaal bekend als de Derde Weg, en vond navolging bij de Britse regeringen onder leiding van Tony Blair en de Amerikaanse regeringen onder leiding van Bill Clinton. Tijdens deze regeerperioden werden progressieve wetten betreffende het homohuwelijk en euthanasie doorgevoerd.

[bewerk] 2002-heden

Campagnebusje 2006

Een half jaar voor de verkiezingen van 15 mei 2002 leek er electoraal nog geen vuiltje aan de lucht, maar de snelle opkomst van Pim Fortuyn en een turbulente verkiezingscampagne leidde uiteindelijk tot de grootste verkiezingsnederlaag in de historie van de PvdA: de partij haalde 23 zetels. Zelfs vóór de vergroting van de kamer tot 150 zetels in 1956 was de PvdA-fractie nog nooit zo klein geweest. De beoogde opvolger van Kok, Ad Melkert, trad daags na de verkiezingen af als partijleider en vertrok enkele maanden later uit de Tweede Kamer.

In november 2002 kozen de leden van de partij Wouter Bos tot nieuwe lijsttrekker en partijleider in een intern referendum . Hij nam de leiding in de fractie over van interim-fractievoorzitter Jeltje van Nieuwenhoven. Onder Bos werd op 22 januari 2003 bijna het gehele geleden verlies van mei 2002 weer goedgemaakt. De PvdA werd met 42 zetels de tweede partij van Nederland, na het CDA met 44 zetels.

Na de verkiezingen werden coalitie-onderhandelingen gevoerd tussen PvdA en CDA, maar die ketsten af, waarna CDA, VVD en D66 het kabinet Balkenende II vormden. De PvdA belandde vervolgens in de oppositie.

Bij de Tweede Kamerverkiezingen 2006 leed de partij met lijsttrekker Wouter Bos opnieuw groot verlies, wat gepaard ging met grote winst voor de SP. Hoewel prognoses enkele maanden eerder erop duidden dat de PvdA 50 à 55 zetels zou halen, kwam de partij uit op 33 zetels. Met CDA en ChristenUnie vormde de partij vervolgens het vierde kabinet-Balkenende. Daarop kwam de partij in een crisis te terecht, waarbij op 25 april 2007 eerst voorzitter Michiel van Hulten wegens een verschil van mening over een rapport waarin de verkiezingsnederlaag werd geanalyseerd. Daarna trad ook het voltallige bestuur af. Voormalig partijvoorzitter Ruud Koole trad aan als interim voorzitter. In september 2007 werd in een ledenraadpleging Lilianne Ploumen als nieuwe voorzitter gekozen. Zij versloeg zes medekandidaten, waaronder voormalig minister en Kamerlid Jan Pronk.

[bewerk] Organisatie

[bewerk] Wetenschappelijk bureau

Het wetenschappelijk bureau van de PvdA is de Wiardi Beckman Stichting. De stichting stelt zich ten doel een brug te vormen tussen wetenschap en de sociaaldemocratie. Zij is vernoemd naar Herman Bernard (Stuuf) Wiardi Beckman, een voormalig lid van de Eerste Kamer dat in de Tweede Wereldoorlog omkwam. Dit wetenschappelijk bureau heeft onder andere als initiatief de WBS Werkplaats. De WBS wordt geleid door Monika Sie Dhian Ho.

[bewerk] Vrouwen, jongeren en ouderen

In 1995 werd de vrouwenorganisatie Rooie Vrouwen in de PvdA in de partij geïntegreerd, in eerste instantie onder de naam Rosa-vrouwen-project. Vanaf 2000 werd dit het PvdA-vrouwen-netwerk (PVN). Samenwerking met vrouwen uit andere partijen is gebundeld in het Politiek Vrouwen Overleg (PVO). Een andere vrouwenactiviteit van de Partij van de Arbeid is het Multi Etnisch Vrouwennetwerk (MEV).

De Jonge Socialisten in de PvdA (JS) is de politieke jongerenorganisatie die is verbonden met de PvdA.

Voor ouderen is er de Landelijke Adviesgroep Ouderen (LAO).

[bewerk] Internationaal

De delegatie van de PvdA in het Europees Parlement maakt deel uit van de fractie van de Partij van de Europese Sociaaldemocraten (PES), een samenwerkingsverband van bijna alle Europese sociaaldemocratische partijen. De Partij van de Arbeid maakt daarnaast deel uit van het mondiale netwerk van sociaaldemocratische partijen, de Socialistische Internationale (SI).

Neveninstellingen van de PvdA zijn: de Alfred Mozer Stichting (AMS), ter ondersteuning van zusterpartijen in Oost-Europa en de Evert Vermeer Stichting (EVS), gericht op internationale samenwerking.

De PvdA is mede-oprichter van het Nederlands Instituut voor Meerpartijendemocratie, een organisatie van zeven Nederlandse politieke partijen die democratiseringswerk steunt in 17 landen.

[bewerk] Partijbestuur

Het huidige partijbestuur werd in het najaar van 2007 gekozen. Het bestaat uit:

Dagelijks bestuur:

Overige leden:

  • Marja Bijl, Piet Bijl, Anja van Gorsel, Siepie de Jong, Nora Kasrioui, Guido Reehuis, Keklik Yucel

Toegevoegde leden (met adviserende stem):

[bewerk] Ledenblad

Het ledenblad van de PvdA heet Rood. De Wiardi Beckman Stichting geeft daarnaast het blad Socialisme & Democratie uit.

[bewerk] Feiten en cijfers

[bewerk] Zetels in de Tweede Kamer

Ontwikkeling van het aantal zetels in de Tweede Kamer

1946 - 29
1948 - 27
1952 - 30
1956 - 34 (aantal Kamerzetels: 100)
1956 - 50 (aanpassing: Kamerzetels naar 150)
1959 - 48
1963 - 43
1967 - 37
1971 - 39
1972 - 43
1977 - 53
1981 - 44
1982 - 47
1986 - 52
1989 - 49
1994 - 37
1998 - 45
2002 - 23
2003 - 42
2006 - 33

[bewerk] Leden

Ledenaantallen PVDA
Jaar Aantal leden Jaar Aantal leden Jaar Aantal leden
1946 114558 1967 130960 1988 96722
1947 108813 1968 116736 1989 96600
1948 117244 1969 107005 1990 91784
1949 109608 1970 98671 1991 79059
1950 105609 1971 96337 1992 73807
1951 111885 1972 94229 1993 69464
1952 111351 1973 97787 1994 68053
1953 112823 1974 103140 1995 64523
1954 119561 1975 100524 1996 60907
1955 124641 1976 95548 1997 61720
1956 142140 1977 109659 1998 61600
1957 142849 1978 121274 1999 60621
1958 137778 1979 118522 2000 57374
1959 147047 1980 112929 2001 58426
1960 142853 1981 109557 2002 57374
1961 138829 1982 105486 2003 60062
1962 139375 1983 101724 2004 61935
1963 138567 1984 99347 2005 61111
1964 142426 1985 100979 2006 61913
1965 140389 1986 103760 2007 62846
1966 134476 1987 101019 2008 59327

Bron: PvdA - ledentallen (Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen)

[bewerk] Fractievoorzitters in de Tweede Kamer

[bewerk] Partijvoorzitters vanaf 1945

Ruud Vreeman

[bewerk] Electoraat

Hoewel de aanhang van politieke partijen niet meer vaststaat en verkiezingsuitslagen behoorlijk kunnen schommelen heeft de PvdA een kernaanhang onder de sociaal zwakkeren, arbeiders en lagere middenklasse. De aanhang concentreert zich in de grote steden, in enkele middelgrote steden (waaronder Nijmegen), en in de drie noordelijke provincies. De gemeente waar de PvdA bij de Tweede Kamerverkiezingen van 2006 procentueel de meeste stemmen haalde was Reiderland (42,65%) in de provincie Groningen. Minder aanhang heeft zij in Noord-Brabant en Zeeland.

[bewerk] Volksvertegenwoordigers en bestuurders

[bewerk] Regering

Zie lijst van bewindslieden voor de PvdA voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

[bewerk] Ministers

Wouter Bos

[bewerk] Staatssecretarissen

[bewerk] Tweede Kamer

Zie: huidige samenstelling Tweede Kamerfractie PvdA
Zie: alle (voormalige) Tweede Kamerleden voor de PvdA

[bewerk] Eerste Kamer

Zie: huidige samenstelling Eerste Kamerfractie PvdA
Zie: alle (voormalige) Eerste Kamerleden voor de PvdA

[bewerk] Europees Parlement

Zie: huidige samenstelling PvdA-delegatie in het Europarlement

[bewerk] Provincies

[bewerk] Gedeputeerde Staten

[bewerk] Commissaris van de Koningin

[bewerk] Gedeputeerden

[bewerk] Provinciale Staten

[bewerk] Gemeenten

In Nederland zijn 121 burgemeesters van PvdA-huize. Enkele bekende namen zijn Job Cohen (Amsterdam), Aleid Wolfsen (Utrecht), Jacques Wallage (Groningen), Ruud Vreeman (Tilburg), Bert Middel (Smallingerland) en Peter Rehwinkel (Naarden).

De PvdA levert verder 301 wethouders en stadsdeelbestuurders en 1664 gemeenteraadsleden en deelraadsleden.

[bewerk] Waterschappen

De waterschapsverkiezingen in november 2008 vinden voor het eerst plaats met behulp van een lijstenstelsel in plaats van voorheen het personenstelsel. De PvdA doet in een groot aantal waterschappen mee, meestal zelfstandig en soms als onderdeel van de groen-rode coalitie Water Natuurlijk.

[bewerk] Zie ook

[bewerk] Externe links


Politieke partijen in Nederland Nederland
Tweede Kamer: Christen-Democratisch Appèl (41) · Partij van de Arbeid (33) · Socialistische Partij (25) · Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (21) · Partij voor de Vrijheid (9) · GroenLinks (7) · ChristenUnie (6) · Democraten 66 (3) · Partij voor de Dieren (2) · Staatkundig Gereformeerde Partij (2) · Lid Verdonk (1)
Eerste Kamer: Christen-Democratisch Appèl (21) · Partij van de Arbeid (14) · Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (14) · Socialistische Partij (11) · GroenLinks (4) · ChristenUnie (4) · Staatkundig Gereformeerde Partij (2) · Democraten 66 (2) · Partij voor de Dieren (1) · Onafhankelijke Senaatsfractie (1) · Solidara (1)
Europees Parlement: Christen-Democratisch Appèl (7) · Partij van de Arbeid (7) · Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (4) · GroenLinks (2) · Socialistische Partij (2) · Europa Transparant (2) · ChristenUnie/Staatkundig Gereformeerde Partij (2) · Democraten 66 (1)
Nederlandse socialistische, communistische en sociaaldemocratische partijen

Tot 1940: SDB - SDAP - CPH - SP ('18–'28) - RSAP
Na 1945: CPN - PvdA - PSP - DS70 - SP ('71–heden)
Partij van de Arbeid
Vertegenwoordigers/bestuurders: Eerste Kamerleden · Tweede Kamerleden · Bewindslieden
Partijleiders: Willem Drees · Jaap Burger · Anne Vondeling · Joop den Uyl · Wim Kok · Ad Melkert · Wouter Bos
Partijorganisatie: Arbeiders Jeugd Centrale · Evert Vermeer Stichting · Jonge Socialisten in de PvdA · Rood · Rooie Vrouwen in de PvdA · Wiardi Beckman Stichting (Socialisme & Democratie)
Stromingen: Nieuw Links · Niet Nix
Socialistische Zuil: Nederlands Verbond van Vakverenigingen · VARA · Het Vrije Volk · Groene Kruis
Voorgangers: Sociaal-Democratische Arbeiderspartij · Vrijzinnig Democratische Bond · Christelijk Democratische Unie · Doorbraak · Nederlandse Volksbeweging