Thomas Edison
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Thomas Alva Edison (Milan, 11 februari 1847 – West Orange, 18 oktober 1931) was een dove Amerikaanse zakenman van Nederlandse oorsprong, die zijn fortuin maakte door uitvindingen op te kopen en de octrooien op zijn eigen naam vast te leggen. Als deze succesvol bleken, perfectioneerde hij ze en nam ze in productie. Edison is nog steeds recordhouder voor het grootste aantal octrooien toegekend aan een persoon (ongeveer 1400).
Inhoud |
[bewerk] Jeugd
Thomas Edison was de zoon van de graanhandelaar Samuel Edison Jr. en Nancy Elliot, als laatste van zeven kinderen.[1] Hij groeide vanaf zijn negende op in Port Huron, Michigan. Hij had, al doet zijn naam anders vermoeden, Nederlandse voorouders. Zijn overgrootvader, John Edeson, was rond 1730 uit Nederland naar New Jersey geëmigreerd en werd landbouwer in de buurt van West Orange.[2]
Toen hij twaalf was werd hij krantenjongen in de trein. Hij verkocht kranten, broodjes, fruit en snoep aan treinreizigers. Hij tikte een drukmachine op de kop en ging zelf in de goederenwagon een krant produceren om te verkopen. Zijn werk bestond voor een groot deel uit wachten op de terugreis. Die tijd vulde hij met het lezen van boeken over scheikunde, een vak dat hem zo interesseerde dat hij al gauw in de spoorwagon een laboratorium inrichtte om proeven te doen. Toen daarbij brand ontstond raakte hij zijn baan kwijt en men zegt dat zijn gehoorproblemen ontstaan zijn door de draai om zijn oren die hij bij die gelegenheid van de conducteur kreeg[3]. Hierdoor ondervond hij problemen op school. Tijdens zijn tienerjaren werd hij vrijwel geheel doof.
Hij werd toen telegraafbediende bij de spoorwegen. Toen eens de spoorbrug tussen zijn woonplaats Port Huron en het Canadese Sarnia - een zeer belangrijke verbinding - door ijsgang vernield werd, waarbij ook de telegraafkabel gebroken was, kwam hij op het idee met de stoomfluit van een locomotief de telegraafverbinding te herstellen.
Hierna werkte Edison bij een firma die aandelentikkers, gebaseerd op de telegraaf, voor de beurs van New York produceerde. Hij wist in de apparaten verschillende verbeteringen te brengen en maakte hiermee zijn eerste fortuin.
[bewerk] Menlo Park
Zijn grootste bijdrage aan de vooruitgang was misschien wel het onderzoekslaboratorium, dat hij in Menlo Park, New Jersey liet bouwen. Dit was het eerste laboratorium dat speciaal was opgezet om nieuwe dingen te ontwikkelen en technologische vooruitgang te boeken en kan gezien worden als het eerste commerciële researchlaboratorium. Ieder technologiebedrijf heeft tegenwoordig zo'n zelfde soort lab. De meeste zaken die in Menlo Park werden bedacht en ontwikkeld werden op zijn naam geoctrooieerd, hoewel in feite Edison weliswaar de leiding had over het laboratorium maar lang niet alles zelf bedacht. De gloeilamp en de fonograaf (1877) zijn twee van zijn bekendste producten.
[bewerk] Gloeilamp
Op 21 oktober 1879 brandde zijn gloeilamp met koolstofvezel voor het eerst.[4] Ten opzichte van de bestaande verlichtingsbronnen in die tijd, zoals olielampen en kaarsen, was het een hele vooruitgang. Hoewel zijn eerste lamp het maar een paar uur uithield, lukte het hem later lampen te maken met een veel langere levensduur.
Om zijn uitvinding bekend te maken aan het New Yorkse publiek, bedacht Edison een publiciteitsstunt. Op oudejaarsavond 1879 liet hij rondom Menlo Park tientallen gloeilampen branden als feestversiering. Al snel daarna werd zijn gloeilamp een commercieel succes; in 1881 richtte hij de Edison Lamp Company op en begon de grootschalige serieproductie. Om in ieder huis zijn gloeilamp te laten branden legde Edison tevens de complete elektrotechnische infrastructuur aan.
In tegenstelling van wat velen denken was niet Edison de eerste uitvinder van de gloeilamp, maar Heinrich Göbel – een uit Duitsland afkomstige Amerikaanse immigrant – claimde dat hij in 1854 reeds een gloeilamp gemaakt. Hij was echter zijn tijd voor en kon door het ontbreken van een economische elektriciteitsbron zijn belangrijke uitvinding niet in de praktijk brengen. Edison had een bestaand idee opgepakt, het procedé verbeterd en er een werkend en bruikbaar product van gemaakt.
Toen hij probeerde zijn uitvinding in Engeland te patenteren bleek dat de Engelsman Joseph Swan – onafhankelijk van Edison – enkele maanden eerder de gloeilamp ook had uitgevonden en gepatenteerd. In eerste instantie probeerde Edison Swan te beschuldigen van plagiaat, maar de Britse justitie verwierp dit.[5] Later legden ze het juridische geschil bij en richtten ze in 1883 de Edison & Swan United Electric Company op.
[bewerk] Andere uitvindingen
Hij liet ook veel onderzoek doen op het gebied van de telegrafie. In 1883 ontdekten onderzoekers het naar hem genoemde Edisoneffect, de stroomovergang in vacuüm tussen een gloeidraad en een metaalplaat, welke ontdekking van belang was voor de ontwikkeling van de elektronenbuizen.
Edison speelde ook een belangrijke rol bij de totstandkoming van de techniek van de film, zie onder cinematografie. In 1887 ontving hij de Matteucci Medal.
Edison werkte mee aan de ontwikkeling van de elektrische stoel. Edison was in een felle concurrentiestrijd gewikkeld met George Westinghouse en diens belangrijkste medewerker Nikola Tesla. Edison was een voorstander van een lichtnet op gelijkstroom. Westinghouse was samen met Tesla een voorstander van wisselstroom. Bij deze 'oorlog van de stromen' werden allerlei onfrisse praktijken gebruikt om elkaar zwart te maken. Edison benadrukte het gevaar van wisselstroom door dit te gebruiken voor de eerste executie met de elektrische stoel. Overigens werd het pleit gewonnen voor de wisselstroom: dit is nog steeds de norm voor het elektriciteitsnet.
[bewerk] Trivia
De prestigieuze Nederlandse muziekprijs Edison Music Award die sinds 1960 wordt uitgereikt is naar hem vernoemd.
Twee beroemde uitspraken:
- "Genius is one per cent inspiration, ninety-nine per cent perspiration." (vert: "Genialiteit bestaat voor 1 procent uit inspiratie en voor 99 procent uit transpiratie").
- "A famous person is often remembered for the ability to take from mankind rather than for his ability to give to mankind." (vert: "Een beroemd persoon wordt doorgaans herinnerd om wat hij van de mensheid nam, dan om wat hij aan de mensheid gaf").
Zijn interesse ging ook uit naar religie en filosofie. Edison was ook lid van de Theosofische Vereniging.
[bewerk] Laatste woorden
"It's very beautiful over there". "I see you over there".
[bewerk] Media
 |
|
[bewerk] Zie ook
| Bronnen, noten en/of referenties: |
|
 |
Meer afbeeldingen die bij dit onderwerp horen, zijn te vinden in de categorie Thomas Alva Edison van Wikimedia Commons. |